Koji studentski strah posjeduješ? Fobija od ispita, od ispitivača, akademska inhibicija, kriza finalizacije…

Saznajte šta znače pojmovi: fobija od ispita / ispitivača, akademska inhibicija, kriza finalizacije. Da li se pronalazite u ovim psihološkim problemima studenata?


Studiranje je višestruko stresan i izazovan period u životu mladih ljudi koji donosi veliku, naglu promjenu i obaveze u godinama koje su veoma osjetljive.

Promjene: odvajanje od porodice, razdvajanje od društva, emotivnog partnera, novo okruženje, osamostaljivanje, koje podrazumijeva brigu o sebi u svakom smislu.

Obaveze: značajno veće nego do sada, predavanja, kolokvijumi, učenje, rokovi za obaveze uz hroničan nedostatak vremena.

Na studije se kreće sa 19 godina, to je period „kasne adolescencije“ koji karakteriše emotivna osjetljivost, problemi identiteta, nestabilnost odnosa.

Lična, očekivanja porodice i okoline su visoka, što stvara veliki pritisak.

Reakcije prilagođavanja „psihičke krize“ su stanja subjektivne patnje i emocionalnog poremećaja koja remete uobičajeno funkcionisanje, nastaju u periodu prilagođavanja na značajne životne promjene ili kao posljedica stresnih životnih događaja. Izraženije su kod studenata iz unutrašnjosti, a ispoljavaju se kao nesanica, nemir, strepnja, kroz tjelesne simptome (otežano disanje, ubrzan rad srca, glavobolja, nelagodnost u stomaku), utučenost, bezvoljnost.

Zašto dolazi do ovih reakcija?

Svaka promjena u životu je jedan nivo stresa koji zahtijeva prilagođavanje. Prva godina studija je „oluja“ obaveza za koje niko nije bio spreman. Stečene radne navike su različite, neki ih nemaju, drugi su sve stizali i u svemu bili najbolji.

Kako ove reakcije utiču na funkcionisanje?

Ako nedovoljno spavate, ili ne spavate, brinete za svoje zdravlje hronično ste umorni, iscrpljeni. Koncentracija je slaba – brzo zaboravljate pročitano, rasijana pažnja – odsutni na predavanjima, rezultati na kolokvijumima su slabiji. Povlačite se, ne družite, kako bi se posvetili učenju.

Problemi sa učenjem

Veliki broj studenata nema zdrave radne navike i ne uči pravilno. Učenje noću nije preporučljivo, jer značajno remeti opšte funkcionisanje (spavanje, ishranu, rekreaciju). Postoji sklonost odlaganja obaveza i kapmanjskog učenja, pravljenje planova kada i kako će se učiti uz odlaganje obaveza. Gradivo se čita do nivoa prepoznavanja, a ne da se reprodukuje naučeno. Rasplinuta pažnja po tipu: „učim, a misli su mi negdje daleko.“

Trema pred ispit

Trema pred ispit podrazumijeva blagu emocionalnu napetost koja nastaje dan-dva pred ispit ili neposredno pred polaganje ispita i po pravilu nestaje kad ispit počne.

Pojave koje prate ovu reakciju su:

  • nesanica,
  • blaga napetost,
  • gubitak apetita,
  • suha usta,
  • vlažni dlanovi,
  • česta potreba za mokrenjem.

Smatra se da je trema konstruktivna emocionalna reakcija koja podstiče studenta da aktivira i korisno usmjeri svu svoju psihičku energiju ka osnovnom cilju – polaganju ispita.

Predispitna napetost

Za razliku od treme predispitna napetost traje mnogo duže od samog početka spremanja ispita i ponekad se na ispitu pojača do napada panike. Studenti koji ovako reaguju veoma su preokupirani učenjem, uče i više nego što je potrebno, zabrinuti za uspjeh, razdražljivi su, napeti, anksiozni, slabo spavaju, stalno su umorni i iscrpljeni.

Može se manifestovati i drugačije sa povlačenjem, odustvom volje i motivacije, „bježanjem u san“. Često se javljaju tjelesni simptomi:

  • problemi sa varenjem,
  • bolovi u stomaku,
  • povraćanje,
  • učestale stolice,
  • poremećaj menstrualnog ciklusa,
  • povišen pritisak i temperatura.

Strah na samom ispitu – ispitna panika

Može se ispoljiti kod studenta koji u periodu učenja nije imao tegoba, ali se najčešće javlja kod studenata koji su dugo trpjeli predispitnu napetost. Strah na ispitu se ispoljava tjelesno:

  • drhtanje pojedinih dijelova tijela, naročito ruku,
  • preznojavanje,
  • suha usta,
  • vlažni dlanovi,
  • bljedilo lica,
  • krvarenje iz nosa,
  • ponekad kolaps i gubitak svijesti.

Psihički simptomi su:

  • otežan govor,
  • teško se pronalaze prave riječi, do potpune blokade.

Fobija od ispita

Predstavlja strah od polaganja ispita i samog izlaska na ispit koji znatno ugrožava i produžava proces studiranja. Ovi studenti lako, brzo i uspješno uče, dobro pamte, koncentrisani su, ali problem nastaje kada treba da izađu na ispit, strah ih parališe i odlažu izlazak iz roka u rok.

Fobija od ispitivača

Javlja se kod malog broja studenata, a posljedica je predubeđenja i informisanosti o određenim profesorima da su „strogi“.

Poreklo straha od ispita

Ispit se doživljava kao test sitacija za procjenjivanje sopstvene inteligencije i sposobnosti, a ne kao sistem za provjeru znanja. U osnovi je anksioznost koja je prisutna tokom odrastanja dovodi do niskog samopoštovanja, samoprocjenjivanja, sklonosti da sebi prebacuju za greške i da se teže prilagođavaju.

To su stidljive i preosjetljive osobe. Ispitna situacija se doživljava kao procjena od strane ispitivača i slušalaca. Problem je što se u takvim okolnostima pažnja usmjerava na sebe, svoje tijelo i doživljaje, a ne na sam tok ispita.

Kako se prevazilaze ovi strahovi?

Navedeni strahovi značajno kompromituju efikasnost na studijama i mogu dovesti do depresivnih reakcija, paničnog poremećaja i značajnijih psihosomatskih problema.

Samopomoć se može ostvariti kroz upoznavanje sebe, sopstvenih reakcija i njhovo povezivanje sa situacijama koje se doživljavaju kao nepovoljne ili opasne.

Pravovremeno potražite stručnu pomoć od psihijatra i psihologa i nikako samoinicijativno i „po preporuci kolega“ ne uzimajte lijekove za strah i smirenje.

Akademska inhibicija

Predstavlja zastoj u razvojnom procesu koja se odražava na studiranje kroz probleme sa učenjem, nemogućnost pohađanja sudija, nemogućnost izlaska i polaganja ispita. Radi se o mladim osobama koje ne uspijevaju da odgovore svojim obavezama i pored očuvanih intelektualnih sposobnosti, vještina, prethodih uspjeha.

Psihološki je povezana sa problemima identiteta, sazrijevanja, osamostaljivanja, straha od obaveza, odgovornosti, odrastanja. Može dovesti do značajnog dužeg zastoja u procesu studiranja.

Preporuka: psihoterapija.

Kriza finalizacije

Vrsta akademske inhibicije koja se javlja pred kraj studija. Odlaganje i nemogućnost usredsređivanja pažnje, koncentracije za učenje i izlazak na posljednje ispite, odlganje pisanja diplomskog rada.

Prisutan je gubitak motivacije zbog sumnje u profesionalni izbor, perspektivu, kompeticiju za buduću profesiju.

Najčešći psihološki problemi tokom studiranja javljaju se kroz anksioznost koja predstavlja strepnju, stalno prisutnu brigu, nesanicu, opterećujuće negativne misli koje se teško kontrolišu. Studenti često imaju napade panike kada se tijelo iznenada uznemiri: srce jače lupa, znoje se dlanovi, nemate daha, imate osjećaj da ćete se onesvijestiti, ugušiti, izgubiti kontrolu. Zatim psihosomatske tegobe: nelagodnost u stomaku, bolovi, „nervozan stomak“, glavobolja, ubrzan rad srca, problemi sa ishranom anoreksija i bulimija.

Nesanica

Često predstavlja problem tokom studiranja. Nastaje iz više razloga:

  • neredovnog načina života (zamjena noć za dan),
  • opterećivanja raznim mislima i brigama pred spavanje,
  • korištenja energetskih napitaka i drugih supstanci kako bi se u periodu učenja održavala budnost.

Da bi se riješio problem sa nespavanjem, mora najprije da se otkrije uzrok nesanice. San se ne može brzo regulisati ako su duže vrijeme prisutne loše navike.

Potrebno je postepeno regulisati životni ritam, uvesti doziranu fizičku aktivnost, redovnu i zdravu ishranu, potruditi se oko bolje organizacije vremena, odrađivanje obaveza po prioritetima. Ne uzimati samoinicijativno lijekove za spavanje, jer mogu stvoriti zavisnost.

Preporuke

Psihološke reakcije tokom studiranja su prisutne, mogu da utiču na efikasnost, kvalitet i zadovoljstvo sobom i sopstvenim životom. Bitno je da se na vrijeme prepoznaju i pravovremeno potraži pomoć psihijatra i psihologa kako bi se krizne situacije i reakcije adekvatnije i efikasnije prevazišle.

Farmakoterapija neće uticati na sposobnost da odrađujete akademske obaveze ukoliko se pridržavate savjeta ljekara, piše Euromedic.rs.


Sviđa ti se objava? Podijeli je sa prijateljima!