Danas je Svjetski dan mjeriteljstva: Znate li definicije i pojmove mjernih jedinica?

Svake godine, 20. maja, obilježava se Svjetski dan mjeriteljstva (World Metrology Day).


Prošlogodišnji skup, na kojem su prisustvovali brojni poslovni partneri Instituta za mjeriteljstvo BiH, predstavnici akademske zajednice, vladinog i privrednog sektora, bio je posvećen redefiniciji jedinica u sistemu mjeriteljstva koja je zvanično usvojena 2018. godine, a od 20. maja prošle godine u upotrebi je širom svijeta, piše Radio Sarajevo.

 

Definicije i pojmovi

Mjerna jedinica je određena veličina definisana i prihvaćena konvencijom i sa kojom se ostale veličine iste vrste porede s ciljem izražavanja njihove relativne vrijednosti prema mjernoj jedinici.

Etalon je mjera, mjerilo ili mjerni sistem namijenjen određivanju, pohranjivanju i reprodukciji neke mjerne jedinice radi prenošenja njene vrijednosti na druga mjerila da bi mogla poslužiti kao referentna vrijednost.

Sljedivost je osobina da se rezultat nekog mjerenja može dovesti u vezu sa odgovarajućim državnim i/ili međunarodnim etalonom preko neprekinutog lanca upoređivanja.

Kalibracija je skup postupaka kojima se u određenim uslovima uspostavlja odnos između vrijednosti veličina koje pokazuje neko mjerilo ili vrijednosti koju predstavlja neki referentni materijal i odgovarajućih vrijednosti ostvarenih etalonom.

Decimalne jedinice su veće i manje jedinice od neke jedinice (sa posebnim nazivom) nastale množenjem decimalnim višekratnikom ili nižekratnikom.

Decimalni višekratnici i nižekratnici su propisani međunarodnim dogovorom.

Nazivi decimalnih jedinica tvore se stavljanjem predmetaka ispred naziva jedinica. Isto se tvori i oznaka decimalne jedinice stavljanjem oznake predmetka ispred oznake jedinice.

Pri tvorbi decimalne jedinice može se istodobno upotrijebiti samo po jedan predmetak.

Naziv decimalne jedinice i njena oznaka čine cjelinu. Matematičke operacije primjenjuju se na cijelu decimalnu jedinicu.

Decimalne mjerne jedinice tvore se:

  • a) od svih jedinica S, izuzev Celzijeva stepena i kilograma (da se ne bi primjenila po dva predmetka, decimalne jedinice mase tvore se od jedinice gram, g=10-3 kg).
  • b) od sljedećih iznimno dozvoljenih jedinica van SI: litar, tona, teks, bar, elektronvolt i var.

Mjerne jedinice u međunarodnom sustavu se definiraju u Međunarodnom uredu za mjere i utege (fr. Bureau International des Poids et Mesures) sa sjedištem u Sévresu kraj Pariza. Ured je osnovan 1875., kada je 17 država potpisalo Dogovor o metru (fr. Convention du Mètre).


Sviđa ti se objava? Podijeli je sa prijateljima!

Tarik Halilović

Dolazim iz Visokog i studiram na Pravnom fakultetu Univerziteta u Sarajevu. Dugogodišnji sam aktivista, edukator i koordinator omladinskih inicijativa. Bavim se digitalnim marketingom i kreativnim solucijama od 2018. godine.
X